Od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie opiekunom dzieci z niepełnosprawnością do ukończenia 18 lat, jeśli spełnione są kryteria orzeczenia i opieki, a po osiągnięciu pełnoletności wsparcie przechodzi na odrębne świadczenie dla osoby dorosłej zwane świadczeniem wspierającym z ZUS [3][4][5]. Nowe przepisy dopuszczają pracę zarobkową opiekuna przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia na dziecko do 18 lat i nie wprowadzają kryterium dochodowego [3][4][5][7].
Kto może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne?
O świadczenie pielęgnacyjne mogą ubiegać się matka lub ojciec dziecka, opiekun faktyczny, małżonek, rodzina zastępcza spokrewniona oraz inne osoby zobowiązane do alimentacji z wyłączeniem osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności [1][2][3]. W przypadku osób z obowiązkiem alimentacyjnym pierwszeństwo mają osoby najbliższe, a zastosowanie mają szczególne warunki opisane niżej [2][6].
Dla osób z obowiązkiem alimentacyjnym obowiązują dodatkowe wymogi. Gdy rodzice dziecka nie żyją, są pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się znacznym stopniem niepełnosprawności, o świadczenie może wystąpić inny krewny z obowiązkiem alimentacyjnym. Warunkiem jest także brak innych osób w pierwszym stopniu pokrewieństwa, które mogłyby przejąć opiekę [2][6].
Jakie orzeczenie o niepełnosprawności jest wymagane?
Niezbędne jest orzeczenie potwierdzające konieczność stałej opieki. Uprawnia orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, orzeczenie o umiarkowanym stopniu z odpowiednimi wskazaniami dotyczącymi konieczności stałej lub długotrwałej opieki oraz orzeczenie o niepełnosprawności dziecka, które potwierdza potrzebę stałej opieki [1][2][3]. Wiek osoby wymagającej opieki musi mieścić się w granicy do 18 lat dla przyznania tego świadczenia na nowych zasadach [3][5].
Na jakich zasadach przyznawane jest świadczenie pielęgnacyjne od 2024 roku?
Od 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne jest zarezerwowane dla opiekunów dzieci do 18 lat. Jednocześnie wprowadzono możliwość łączenia opieki z pracą zarobkową. Rezygnacja z pracy nie jest wymagana na nowych wnioskach składanych po 1 stycznia 2024 r. [3][5]. Świadczenie nie jest uzależnione od dochodu rodziny [4][7].
Po ukończeniu 18 lat przez osobę z niepełnosprawnością wsparcie dla rodziny zmienia formułę i adresata. Świadczenie dla opiekuna wygasa, a osoba pełnoletnia może ubiegać się o świadczenie wspierające wypłacane przez ZUS po spełnieniu warunków punktowych opisanych niżej [4][5]. Jednoczesna wypłata świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi i świadczenia wspierającego osobie dorosłej jest wykluczona [4][7].
Dla opiekunów, którzy nabyli prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przed 1 stycznia 2024 r., przewidziano kontynuację pobierania na dotychczasowych zasadach do czasu osiągnięcia przez dziecko pełnoletności, zgodnie z przepisami przejściowymi [3][5].
W rodzinach, w których opieki wymagają więcej niż jedna osoba z niepełnosprawnością, każdy uprawniony opiekun może ubiegać się o odrębne świadczenie pod warunkiem spełnienia ustawowych wymogów dla każdego dziecka [1][4].
Czy opiekun może pracować i pobierać świadczenie?
Tak. Od 2024 r. opiekun dziecka do 18 lat może wykonywać pracę zarobkową, zachowując prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to jedno z kluczowych odejść od wcześniejszego modelu, w którym wymagano rezygnacji z aktywności zawodowej [3][5]. Rozwiązanie to porządkuje sytuację świadczeń i oddziela wsparcie dla dzieci od systemu dla dorosłych [3][4][5].
Czym różni się świadczenie pielęgnacyjne od zasiłku pielęgnacyjnego?
Świadczenie pielęgnacyjne kierowane jest do opiekuna i obejmuje wsparcie za opiekę nad dzieckiem z niepełnosprawnością do 18 lat na warunkach ustawowych. Zasiłek pielęgnacyjny ma natomiast inną konstrukcję i nie wymaga rezygnacji z pracy, co wyraźnie odróżnia go od dotychczasowych zasad związanych ze świadczeniem pielęgnacyjnym i nowych rozwiązań po 2024 r. [5][7].
Gdzie i jak złożyć wniosek?
Wniosek składa się w ośrodku pomocy społecznej lub w urzędzie gminy właściwym dla miejsca zamieszkania opiekuna. Należy dołączyć aktualne orzeczenie o niepełnosprawności dziecka zgodne z wymogami oraz pozostałe wymagane dokumenty potwierdzające spełnienie warunków. Procedura odbywa się na poziomie gminy lub OPS, zgodnie z organizacją przyjętą lokalnie [3][4][7].
Świadczenie nie jest uzależnione od kryterium dochodowego. Prawo do niego ocenia się wyłącznie w oparciu o spełnienie przesłanek ustawowych takich jak status opiekuna, treść orzeczenia, wiek dziecka oraz brak wykluczeń opisanych w przepisach [4][7].
Co zmienia się po ukończeniu 18 lat przez osobę z niepełnosprawnością?
Po ukończeniu 18 lat prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad tą osobą co do zasady ustaje. Osoba dorosła może natomiast ubiegać się samodzielnie o świadczenie wspierające z ZUS na podstawie oceny poziomu potrzeby wsparcia. Wypłata świadczenia wspierającego wyłącza możliwość jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna [4][5][7].
Ile punktów potrzeba do świadczenia wspierającego?
Do przyznania świadczenia wspierającego wymagane jest uzyskanie co najmniej 70 punktów w ocenie poziomu potrzeby wsparcia, która dotyczy wyłącznie osób pełnoletnich. Jest to odrębna ścieżka w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego opiekunowi dziecka do 18 lat [5].
Kiedy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje?
Świadczenie nie przysługuje, gdy osoba wymagająca opieki ukończyła 18 lat albo nie posiada orzeczenia spełniającego kryteria do stałej opieki. Nie przysługuje także, gdy osoba pełnoletnia otrzymuje świadczenie wspierające, co wyklucza wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi. Brak spełnienia przesłanek dotyczących statusu opiekuna lub obowiązku alimentacyjnego, w tym brak spełnienia szczególnych warunków dla dalszych krewnych, również powoduje odmowę [1][2][4][6][7].
Dlaczego rozdzielono świadczenia dla dzieci i dorosłych?
Od 2024 r. wdrożono systemowe rozdzielenie wsparcia. Świadczenie pielęgnacyjne obejmuje wyłącznie opiekunów dzieci do 18 lat, a po osiągnięciu pełnoletności to osoba z niepełnosprawnością staje się bezpośrednim adresatem świadczenia wspierającego. Zmiana porządkuje zakresy uprawnień i upraszcza zasady łączenia opieki z pracą dla rodziców i opiekunów dzieci, jednocześnie zapewniając dorosłym własne uprawnienie w oparciu o ocenę potrzeb [3][4][5].
Kto może ubiegać się i na jakich zasadach w skrócie?
O świadczenie pielęgnacyjne dla dziecka do 18 lat może ubiegać się matka, ojciec, opiekun faktyczny, małżonek, rodzina zastępcza spokrewniona lub inna osoba z obowiązkiem alimentacyjnym, jeśli spełnione są dodatkowe warunki dotyczące braku bliższych opiekunów i sytuacji rodziców. Wymagane jest odpowiednie orzeczenie o niepełnosprawności z potrzebą stałej opieki. Od 2024 r. można pracować i pobierać świadczenie. Brak kryterium dochodowego. Po 18 roku życia wsparcie przechodzi na świadczenie wspierające z ZUS i nie może być łączone ze świadczeniem pielęgnacyjnym [1][2][3][4][5][7].
Źródła:
- [1] https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-komu-przysluguje-swiadczenie-pielegnacyjne
- [2] https://gops-bialosliwie.naszops.pl/swiadczenia-zwiazane-z-niepelnosprawnoscia/komu-przysluguje-swiadczenie-pielegnacyjne
- [3] https://www.gov.pl/web/rodzina/swiadczenie-pielegnacyjne-od-1-stycznia-2024-r—nowe-zasady3
- [4] https://opsgliwice.pl/formy-pomocy/dziecko-i-rodzina/swiadczenia-rodzinne-opiekuncze-oraz-z-funduszu-alimentacyjnego/swiadczenie-pielegnacyjne-i-wspierajace-od-stycznia-2024-r/
- [5] https://www.gov.pl/web/rodzina/pytania-i-odpowiedzi—nowe-swiadczenie-pielegnacyjne2
- [6] https://www.spes.org.pl/twoje-prawa/swiadczenia-rodzinne/swiadczenie-pielegnacyjne
- [7] https://www.seni24.pl/poradnik/Wpis/504-swiadczenie-pielegnacyjne-ile-wynosi-komu-przysluguje
- [8] https://www.youtube.com/watch?v=zdW9X-u03Ts
Schronisko.ketrzyn.pl – Twój przytulny kąt w świecie informacji! Dostarczamy eksperckie treści z dziedzin biznesu, lifestyle, technologii i wielu innych. Inspirujemy, edukujemy i łączymy pasjonatów. Dołącz do naszej społeczności ciekawych świata!