Praca tokarza w nowoczesnym warsztacie polega na precyzyjnej obróbce skrawaniem części o kształcie obrotowym z użyciem tokarek konwencjonalnych oraz sterowanych numerycznie (CNC), z wykorzystaniem nowoczesnych systemów CAD/CAM, automatyzacji produkcji i rygorystycznej kontroli jakości[1][2]. Zawód ten wymaga łączenia manualnych umiejętności z obsługą zaawansowanego oprogramowania oraz maszyn, gwarantując wysoką powtarzalność, dokładność wymiarową i spełnienie wymagań technicznych[1][6].
Charakterystyka zawodu tokarza
Tokarz to wykwalifikowany specjalista zajmujący się obróbką skrawaniem na tokarce. Jego zadaniem jest kształtowanie detali o formach wałków, tulei, kołnierzy i elementów gwintowanych, zarówno poprzez wytwarzanie nowych części, jak i regenerację zużytych elementów[1][2]. Praca opiera się na czytaniu rysunku technicznego, rozumieniu tolerancji i dbaniu o niezbędną precyzję wymiarową, gdyż nawet niewielkie odchyłki mogą uniemożliwić prawidłowy montaż lub spowodować awarię[1][2].
Nowoczesny tokarz jest odpowiedzialny zarówno za obsługę tradycyjnych maszyn konwencjonalnych, jak i tokarek CNC, które wymagają znajomości programowania i korzystania z oprogramowania CAD/CAM[1]. Stanowisko tokarza bardzo często jest rozszerzane o obsługę i konserwację frezarek CNC oraz wypełnianie zadań operatora, co zwiększa uniwersalność pracownika[1][3][6].
Podstawowe procesy i narzędzia pracy
Centralnym pojęciem w pracy tokarza jest toczenie, polegające na ruchu obrotowym obrabianego przedmiotu i posuwistym ruchu narzędzia skrawającego[1]. Technologia ta umożliwia wykonywanie różnorodnych operacji, takich jak toczenie zewnętrzne i wewnętrzne, rozwiercanie, gwintowanie, rowkowanie, wiercenie oraz fazowanie w jednym zamocowaniu detalu[1].
Do stałych elementów wyposażenia stanowiska pracy zaliczają się: tokarka (konwencjonalna lub CNC), uchwyty (trzy- i czteroszczękowe, kły, tarcze), szeroki zestaw noży tokarskich i narzędzi skrawających z płytkami węglikowymi, narzędzia pomiarowe (suwmiarki, mikrometry, czujniki zegarowe, średnicówki). Operatorzy CNC korzystają z paneli sterowania, czytają bądź edytują programy NC, a coraz częściej również współpracują z systemami automatycznej podmiany detali, czujnikami pomiarowymi oraz zaawansowanymi systemami bezpieczeństwa[1].
Zakres obowiązków i organizacja pracy
Typowy cykl pracy tokarza w nowoczesnym warsztacie rozpoczyna się od analizy rysunku technicznego lub modelu 3D oraz zapoznania się z wymaganiami jakościowymi detalu[1]. Następnie dobierane są materiał, uchwyt i narzędzia, określana baza obróbkowa, wykonywane są ustawienia oraz parametry skrawania (obroty wrzeciona, posuw, głębokość skrawania)[1]. W kolejnych etapach następuje: zamocowanie detalu, ustawienie narzędzi, przeprowadzenie obróbki skrawaniem w kilku operacjach oraz kontrola jakości gotowych elementów przy użyciu precyzyjnych przyrządów pomiarowych[1].
W przypadku tokarek CNC część czynności przygotowawczych przejmowana jest przez odpowiednio napisane programy CAM/NC. Tokarz-programista lub operator wprowadza program, ustawia bazy, dobiera oraz ustawia narzędzia, a następnie czuwa nad przebiegiem procesu, monitorując pomiary i ewentualnie wprowadzając korekty[1][6]. Do obowiązków należy także dokumentowanie wyników pomiarów oraz współpraca z działem technologicznym i zapewnienia jakości.
Kompetencje i wymagania wobec tokarza
Praca na stanowisku tokarza wymaga wykształcenia technicznego lub zawodowego oraz praktycznej znajomości technologii obróbki skrawaniem[1][3][6]. Kandydaci muszą swobodnie czytać rysunek techniczny, rozumieć zasady tolerancji i chropowatości powierzchni oraz sprawnie posługiwać się narzędziami i przyrządami pomiarowymi[1].
W środowisku nowoczesnych warsztatów niezbędna jest znajomość obsługi maszyn CNC oraz podstawowych zagadnień informatycznych pozwalających na korzystanie z oprogramowania CAD/CAM i paneli sterowania maszyn[1][3][6]. Pracodawcy często oczekują minimum 3 lat doświadczenia w zawodzie, umiejętności samodzielnego ustawiania maszyn i prowadzenia kontroli jakości[3].
Procesy produkcyjne i regeneracyjne w pracy tokarza
Nowoczesny warsztat stawia na efektywną oraz powtarzalną produkcję części seryjnych przy użyciu tokarek CNC. Programy obróbkowe tworzone są w systemach CAD/CAM i przesyłane bezpośrednio do maszyn, co znacząco skraca czas przygotowania produkcji i ogranicza ryzyko błędu ludzkiego[1]. Programista CNC lub tokarz CNC kontroluje, aby każdy detal spełniał wymagania techniczne i jakościowe.
Obszar pracy tokarza obejmuje również regenerację części, w tym napawanie i ponowne toczenie zużytych elementów maszyn, co ma szczególne znaczenie w zakładach usługowych, utrzymania ruchu i serwisach[2][3]. Warto podkreślić, że mimo dominacji automatyzacji nadal istnieje zapotrzebowanie na manualne umiejętności przy jednostkowych naprawach i pracach nietypowych[2][3].
Trendy i zmiany w zawodzie tokarza
Rosnący udział tokarek CNC i centrów tokarsko-frezarskich w nowoczesnych warsztatach determinuje potrzeby rynku pracy — tokarze z doświadczeniem w programowaniu i obsłudze maszyn CNC mają bardzo dobre perspektywy zatrudnienia, zarówno w Polsce, jak i za granicą[1][4][5][6][7].
Wzrasta stopień automatyzacji procesów: stosowane są podajniki prętów, roboty podające detale oraz zintegrowane sondy pomiarowe, co minimalizuje udział pracy ręcznej w produkcji seryjnej[1]. Jednocześnie w niektórych branżach, szczególnie usługowej i naprawczej, nadal kluczowe jest wykorzystanie klasycznych tokarek konwencjonalnych przez wykwalifikowanych rzemieślników[2][3].
Powszechna integracja z cyfrowym przepływem danych (CAD/CAM, bazy danych narzędzi, dokumentacja elektroniczna) wymaga ciągłej aktualizacji wiedzy oraz otwartości na nowe technologie[1].
Rynek pracy i wynagrodzenia
Zawód tokarza jest stale poszukiwany na rynku pracy, co potwierdzają liczne ogłoszenia na największych portalach zatrudnieniowych w Polsce[4][5][6][7]. Wynagrodzenia są zależne od poziomu doświadczenia, rodzaju obsługiwanych maszyn i regionu, jednak dla tokarzy konwencjonalnych średnie stawki oscylują w granicach 7000–7500 zł brutto miesięcznie, a dla operatorów CNC mogą sięgać 60–80 zł brutto za godzinę na pełnym etacie[5][7].
Utalentowani tokarze, szczególnie posiadający umiejętności programowania CNC, mogą liczyć na atrakcyjne oferty, także poza granicami kraju — w Niemczech miesięczne płace operatorów tokarek CNC mieszczą się między 2550 a 2830 euro brutto[6]. Uogólniając, nowoczesny zawód tokarza, łączący wiedzę rzemieślniczą z obsługą nowoczesnych maszyn i systemów komputerowych, jest jedną z najlepiej wycenianych specjalizacji w przemyśle technicznym.
Podsumowanie — kluczowe aspekty pracy tokarza w nowoczesnym warsztacie
Nowoczesny warsztat wymaga od tokarza szerokiego zakresu kompetencji: od manualnej precyzji i zdolności do obsługi maszyn konwencjonalnych, przez biegłość w programowaniu i obsłudze tokarek CNC, po współpracę z zespołem technologicznym i dbałość o jakość każdego detalu[1][2][3][6]. Nowe trendy, takie jak automatyzacja, cyfryzacja oraz coraz większy udział oprogramowania CAD/CAM, sprawiają, że zawód ten ewoluuje w stronę zaawansowanej techniki, jednocześnie utrzymując potrzeby rynku na wysokim poziomie[1][6]. Dla osób zainteresowanych ścieżką kariery w przemyśle, stanowisko tokarza pozostaje atrakcyjnym i dobrze wynagradzanym wyborem.
Źródła:
- [1] https://weldlee.jobs/blog/index.php/2025/02/17/tokarz-kluczowy-zawod-w-przemysle-jakie-sa-perspektywy-i-mozliwosci-zatrudnienia/
- [2] https://www.youtube.com/watch?v=JwMa8KH7VJ4
- [3] https://praca.banat.pl/tokarz-frezer
- [4] https://www.infopraca.pl/praca?q=praca+tokarz
- [5] https://www.olx.pl/praca/mazowieckie/q-tokarz/
- [6] https://pl.jooble.org/praca-tokarz/Lublin
- [7] https://www.praca.pl/s-tokarz_m-pruszkow.html
Schronisko.ketrzyn.pl – Twój przytulny kąt w świecie informacji! Dostarczamy eksperckie treści z dziedzin biznesu, lifestyle, technologii i wielu innych. Inspirujemy, edukujemy i łączymy pasjonatów. Dołącz do naszej społeczności ciekawych świata!